Sessiz Tehdit: Artrit Gençleri de Vuruyor – Erken Tanıyla Hareketi Korumak Mümkün
Artrit sadece yaşlıların hastalığı değil; hareketsiz yaşam ve fazla kilo gençlerde de riski artırıyor. Uzm. Dr. Emre Kaya, erken tanı, doğru branşa başvuru ve cerrahi dışı tedavilerin önemini vurguluyor.
Editors
Sessiz Tehdit: Artrit Gençleri de Vuruyor – Erken Tanıyla Hareketi Korumak Mümkün
MEDİCENTERTV.COM / İSTANBUL, TÜRKİYE
Artrit, romatizma değildir: Doğru branşa doğru başvuru
Eklemlerde ağrı, şişlik ve takılma hissi çoğu zaman “yaşlılık” veya “romatizma” diye geçiştiriliyor. Oysa artrit; eklem içi iltihaplanmayı ifade eden şemsiye bir tanım ve her artrit romatizma değil. Çakmak Erdem Hastanesi Ortopedi ve Travmatoloji Hekimi Uzm. Dr. Emre Kaya, “En sık görülen osteoartrit, yaşa ve yıpranmaya bağlı mekanik bir süreçtir. Bağışıklık sisteminin eklemlere saldırdığı enflamatuar tipler ise romatolojinin alanına girer” değerlendirmesini yapıyor.
Hangi belirti hangi kliniğe? Sabah sertliği ipucu veriyor
Artritin tipik sinyalleri arasında eklem ağrısı, sabah sertliği, şişlik, takılma hissi ve “katır kutur” sesler bulunuyor. Dr. Kaya, “Sabah sertliği ve birden fazla eklemde yaygın şişlik enflamatuar tipleri akla getirir; romatolojiye başvurulmalı. Kilitlenme, şekil bozukluğu ve yükle artan mekanik ağrı öndeyse ortopedi doğru kapıdır” diyor. Erken yönlendirme, gereksiz tetkik ve zaman kaybını azaltıyor.
Tanıda ilk durak: Ayakta çekilen basit röntgen
Artrit şüphesinde çoğu vakada ayakta çekilen standart röntgenler tanı için yeterli oluyor. Dr. Kaya, “Röntgen, eklem aralığındaki daralmayı ve kemik çıkıntılarını net gösterir. MR ya da ultrason; röntgenin yetersiz kaldığı, bağ-doku veya kıkırdak ayrıntısına ihtiyaç duyulan sınırlı durumlarda devreye girer” bilgisini veriyor. Doğru zamanda doğru tetkik, hem maliyeti hem de tedaviye geçiş süresini kısaltıyor.
Ameliyat ne zaman gündeme gelir?
Artritte öncelik daima cerrahi dışı yöntemlerde: kilo kontrolü, uygun egzersiz, ilaçlar, fizik tedavi ve eklem içi enjeksiyonlar. Ancak ağrılar geceleri uykuyu bölüyorsa, günlük aktiviteler aksıyorsa ve konservatif seçenekler yetersiz kalıyorsa “bıçak altı” seçeneği masaya geliyor. Dr. Kaya, “Bacağın ‘O’ şekline dönmesi, kemiklerin birbirine binmesi ve eklem aralığının ileri derecede kapanması gibi bulgularda protez cerrahisi en uygun çözüm olabilir” diyor.
Gençlerde neden yükselişte? Hareketsizlik ve fazla kilo
Artrit sadece ileri yaşların sorunu değil. Hareketsiz yaşam, masa başı çalışma, fazla kilo ve eklemlere binen tekrarlayıcı yükler genç erişkinlerde de artrit riskini artırıyor. Kontrolsüz spor, yanlış ayakkabı seçimi ve “hafta sonu sporcusu” alışkanlıkları da diz, kalça ve ayak bileklerinde erken hasarı tetikleyebiliyor. Dr. Kaya, “Kilo verme, kas güçlendirme ve ekleme yük dağılımını düzelten egzersizlerle ağrı ve tutukluk önemli ölçüde kontrol altına alınabiliyor” diye ekliyor.
12 Ekim Dünya Artrit Günü: Erken teşhis, geç kalmış ağrıdan güçlüdür
Artrit ilerleyici seyre meyilli. Geç tanı, kalıcı deformitelere ve yaşam kalitesinde belirgin düşüşe yol açabiliyor. Dr. Kaya, “Eklem ağrılarını ‘nasıl olsa geçer’ diyerek aylarca ertelemeyin. Erken tanı ve doğru yönlendirme sayesinde artritin ilerlemesi yavaşlatılabilir; hareket kabiliyeti korunabilir” uyarısını yapıyor. Basit bir röntgenle başlayacak süreç, kişiye özel egzersiz ve yaşam tarzı düzenlemeleriyle büyük fark yaratabiliyor.
